شهرستان مریوان در غرب استان کردستان، از استان های غربی کشور ایران، قرار دارد. این شهرستان با کردستان عراق دارای 100 کیلومتر مرز مشترک است. از لحاظ جغرافیای طبیعی، این شهرستان کوهستانی است و دارای جنگل ها، پوشش گیاهی غنی و متنوع و رودخانه های فراوانی است و آب و هوای آن مرطوب و مدیترانه ای می باشد. این پوشش گیاهی زیبا و دلپذیر در کنار بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران به نام «زریبار» مناظر بکر و بدیعی به مریوان بخشیده است.
علاوه بر دریاچه زریبار که در دو کیلومتری شهر مریوان واقع شده است، مریوان دارای جاذبه های گردشگری فراوانی است. منطقه و روستای تاریخی اورامان، قلعه تاریخی ایمام، قرآن تاریخی نگل (مربوط به صدر اسلام) و ویژگی های فرهنگی و مراسمات آیینی سنتی منطقه از جاذبه های توریستی این شهرستان است.
مریوان دارای چندین NGO و نهاد مردمی و نشریات با موضوعات مختلف مانند زیست محیطی، هنری، فرهنگی، ادبی، اجتماعی و … است که تاثیر بسزایی در وضعیت اجتماعی و فرهنگی شهرستان مریوان دارند.
به لحاظ اقتصادی، این شهرستان به دلیل داشتن مرز و بازارچه رسمی با کردستان عراق و حجم زیاد تبادلات گمرکی و مالی، دارای اهمیت فراوانی است.
جشنواره بین المللی تئاتر خیابانی مریوان یکی از مهمترین رویدادهای بزرگ هنری در عرصه هنرهای نمایشی کشور است. شهر مریوان از سال 1373 با برگزاری اولین یادواره تئاتر مریوان، در فهرست شهرهای دارای جشنواره مستقل تئاتر کشور قرار گرفت. طرح برگزاری اولین یادواره تئاتر مریوان را فاتح بادپروا و فرزاد میر احمدی ( از اعضای هیات مؤسس انجمن نمایش ) با نگاهی به تئاتر زمان حال در انجمن و خانه فرهنگ مطرح کردند، که با حمایت و نظر مساعد هنرمندان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اجرا شد. سپس این جشنواره به سطح استانی ارتقا پیدا کرد و در دوره های آتی ، ورود این جشنواره به سطح منطقه ای را باید نقطه پایان جشنواره صحنه ای آن و حرکت به سوی تئاتر خیابانی برشمرد.
نمایش ضیافت بهرام بیضایی در سال 1377 به شکل میدانی ( با ترجمه این نمایشنامه به زبان کردی توسط جمال ایمانی و به کارگردانی فاتح بادپروا و بازیگری رحمان هوشیاری، نعمت ایزدی، فرید نیک خواه و کریم خاوری، طراحی فضا و پوستر مختار هوشمند، توسط گروه باران ) در 13 روستای مریوان اجرا شد. استقبال، مشارکت و همراهی اهالی روستاها، این گروه را شگفت زده کرد و باعث شد که بادپروا بیشتر دراین گونه نمایشی تأمل کند. ارتباط خوب نمایش ضیافت در روستاهای مریوان، درک و ضرورت اجرای نمایش خیابانی با توجه به وضعیت موجود، فاتح باد پروا را به این باور رساند که طرح جشنواره تئاتر میدانی – خیابانی مریوان را در انجمن نمایش و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح نماید.
سال 1381 را باید نقطه آغاز اجرای نمایش های میدانی – خیابانی در شهر مریوان به شمار آورد چرا که ششمین یادواره تئاتر منطقه ای مریوان ( خیابانی – میدانی زریبار ) در مرداد ماه این سال و با اجرای 9 نمایش خیابانی برگزار شد و یک نمایش از این میان برای اجرا در جشنواره تئاتر فجر معرفی گردید.
هشتمین جشنواره منطقه ای تئاتر خیابانی مریوان به صورت نیمه سراسری شکل گرفت و دبیرخانه دائمی جشنواره سراسری تئاتر خیابانی درشهر مریوان بنیان گذاشته شد تا تمامی نمایش های خیابانی مناطق کشور به جز تهران از طریق این جشنواره برای شرکت در جشنواره بین المللی تئاتر فجر معرفی شوند.
نخستین جشنواره سراسری تئاتر خیابانی مریوان در سال 1384 با تلاش و پیگیری بی وقفه رشید محمودی ( دبیر سه دوره پیشین یادواره ) دبیر اجرایی جشنواره با شکل و شمایلی متفاوت از دوره های قبل با تشکیل 6 کمیته در دبیرخانه و حضور 20 گروه نمایشی برگزار شد و در مراسم اختتامیه 10 اثر نمایشی برای حضور در بیست و چهارمین جشنواره تئاتر فجر معرفی شدند.
با حرکتی رو به رشد، هفتمین جشنواره بین المللی تئاتر خیابانی مریوان به مهم ترین رویداد بین المللی تئاتر خیابانی کشور تبدیل شد. در مهرماه 1391 با حضور 32 گروه از ایران و پنج گروه خارجی در شش بخش، ( آثار بخش بین الملل فقط در این دوره به صورت رقابتی برگزار شد و در مراسم اختتامیه برگزیدگان این بخش اعلام شد.) به صورت گسترده تربا حمایت مجید امرایی مدیر وقت کانون تئاتر خیابانی کشور، قباد میمنت آبادی دبیر، ئاوات حسامی دبیر اجرایی جشنواره برگزار شد. در این دوره مریوان رسما به عنوان پایتخت تئاتر خیابانی ایران معرفی و از پرچم جشنواره رونمایی شد.
یک سال بعد پارک ( شانو ) تئاتر مريوان به مساحت 4 هکتار، همزمان با برگزاري هشتمين جشنواره بينالمللي تئاتر خياباني نامگذاری شد. در این دوره جشنواره بین المللی تئاتر خیابانی مریوان با پیگیری و تلاش مسئولان مرکز هنرهای نمایشی ایران در ” آی تی آی ” جهانی ثبت شد.
پس از گذشت 12 دوره برگزاری جشنواره، سیزدهمین دوره ، در شهریورماه 1397 با حضور 38 گروه نمایشی در 8 بخش و 12 مکان اجرایی در چهار شهر استان کردستان و روستاهای اطراف مریوان برگزار شد.
گروه هایی از روسیه ، مکزیک، آلمان ، اوکراین، هلند ،لهستان،آذربایجان، برزیل ، آمریکا،یونان، ایتالیا، تاجیکستان، ترکیه ، ارمنستان، اسپانیا، فرانسه وکردستان عراق در بخش بین الملل و کار گاه های آموزشی جشنواره حضوری چشمگیر داشته اند.
جشنواره تئاتر خیابانی مریوان به لطف الهی و با استقبال و مشارکت و همراهی چشم گیر مردم شریف شهرستان مریوان و همکاری و همدلی صمیمانه هنرمندان، اساتید برجسته تئاتر کشور ،مدیران و کارکنان اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان، کارکنان اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مریوان، دبیرخانه دائمی جشنواره بین المللی تئاتر خیابانی مریوان، دبیرخانه دائمی جشنواره جشنواره های مرکز هنرهای نمایشی، کانون تخصصی تئاتر خیابانی ایران و انجمن هنرهای نمایش استان کردستان و مریوان در مسیری رو به رشد و افق های روشن برگزار می شود.
برگرفته شده از: کتاب خیابان، صحنه، تئاتر (کریم خاوری)
